# Ki-lô-gam – Toán lớp 2, Bài 15

> Bài này có ba ý: so sánh nặng hơn, nhẹ hơn bằng cân đĩa; làm quen ki-lô-gam (viết tắt kg), đơn vị đo cân nặng; rồi cộng, trừ số đo có kg và giải bài toán có lời văn.

- Trang bài: https://anim.vn/lop-2/toan/bai-15-ki-lo-gam/
- Video: https://youtu.be/CWg-F1fHNMg (5:15)
- Thuộc: Toán lớp 2 · Bài 15
- Bài tập về nhà (PDF, có lời giải): https://anim.vn/media/lop2-toan-bai-15/bai-tap-ve-nha.pdf

## Mục lục video

- 0:00 Cái nào nặng hơn?
- 0:23 Nặng hơn, nhẹ hơn
- 0:56 Ki-lô-gam (kg)
- 1:32 Cộng, trừ với kg
- 2:03 Dạng 1: Xem cân
- 3:02 Dạng 2: Tính với kg
- 3:45 Dạng 3: Bài toán có lời văn
- 4:53 Kết bài

> Dành cho **bố mẹ đọc cùng bé** (lớp 2). Chuẩn bị: một cái mắc áo và hai túi ni lông treo hai đầu (làm "cân đĩa" tự chế), vài đồ vật trong nhà (chai nước, quả cam, bó rau, cục tẩy), và nếu có thì một gói hàng ghi sẵn "1 kg" (gói đường, gói muối, gói bột giặt).

Bài này có ba ý: so sánh **nặng hơn, nhẹ hơn** bằng cân đĩa; làm quen **ki-lô-gam** (viết tắt **kg**), đơn vị đo cân nặng; rồi **cộng, trừ** số đo có kg và giải bài toán có lời văn.

## Ý 1: Nặng hơn, nhẹ hơn, nặng bằng

Cân đĩa giống cái bập bênh: **bên nào nặng thì bên đó chìm xuống**.

- Đĩa **thấp xuống** → vật bên đó **nặng hơn**.
- Đĩa **cao lên** → vật bên đó **nhẹ hơn**.
- Hai đĩa **cao bằng nhau** (cân thăng bằng) → hai bên **nặng bằng nhau**.

### Ví dụ 1: chồng sách và chiếc bút chì

Đặt chồng sách lên đĩa trái, bút chì lên đĩa phải: đĩa bên chồng sách thấp xuống. Ta nói **chồng sách nặng hơn bút chì**, và cũng nói được **bút chì nhẹ hơn chồng sách** (hai câu cùng một ý, nói từ hai phía).

### Ví dụ 2: quả bóng và ba quả táo (có bẫy)

Một bên là quả bóng, bên kia là ba quả táo; cân nằm ngang. **Quả bóng nặng bằng ba quả táo.**

Bẫy ở màn mở đầu video: **cái gối bông to** và **viên gạch nhỏ**. Nhiều bé đoán gối nặng hơn vì nó to. Đặt lên cân, đĩa bên viên gạch chìm xuống. **To hơn chưa chắc đã nặng hơn**, phải cân mới biết.

## Ý 2: Ki-lô-gam (kg)

Để nói một vật nặng **bao nhiêu**, người ta so nó với **quả cân**. Quả cân **1 ki-lô-gam** là quả cân chuẩn; ki-lô-gam viết tắt là **kg**. Đọc "1 kg" là "một ki-lô-gam".

### Ví dụ 1: gói bột giặt

Gói bột giặt ở một đĩa, quả cân 1 kg ở đĩa kia, cân thăng bằng → **gói bột giặt nặng 1 kg**.

### Ví dụ 2: túi khoai tây (hay nhầm)

Túi khoai tây thăng bằng với **hai** quả cân: 5 kg và 1 kg. Túi khoai **không** nặng "2 kg" (số quả cân), mà nặng 5 + 1 = **6 kg** (cộng số ghi trên quả cân).

Ngoài chợ, nhiều bao, thùng hàng **ghi sẵn** số kg: thùng táo "8 kg" nghĩa là cả thùng nặng tám ki-lô-gam.

## Ý 3: Cộng, trừ với ki-lô-gam

Tính như số bình thường, rồi **viết kg ở kết quả** (và ở cả hai số đem tính).

```
 8 kg + 6 kg = 14 kg
16 kg − 9 kg =  7 kg
```

## Ghi nhớ

| Nhìn thấy | Hiểu là |
|---|---|
| Đĩa thấp xuống | Vật bên đó nặng hơn |
| Đĩa cao lên | Vật bên đó nhẹ hơn |
| Cân nằm ngang | Hai bên nặng bằng nhau |
| 1 kg | một ki-lô-gam |
| Nhiều quả cân | Cộng số ghi trên các quả cân |

## Lỗi hay gặp

- **Đĩa cao = nặng hơn**: bé nhìn thấy "cao" thì nghĩ là "to, nhiều". Nhắc lại hình ảnh bập bênh: người nặng thì chìm xuống.
- **To hơn thì nặng hơn**: gối bông to mà nhẹ, viên gạch nhỏ mà nặng.
- **Đếm số quả cân thay vì cộng số kg**: ba quả cân 2 kg, 1 kg, 1 kg là 4 kg, không phải 3 kg.
- **Quên viết kg**: 17 kg − 8 kg = 9 là thiếu; phải viết **9 kg**.
- **"Nhẹ hơn" mà làm phép cộng**: "Na nhẹ hơn Nam 4 kg" thì Na **ít** ki-lô-gam hơn → phép **trừ**.

## Bài tập theo dạng

### Dạng 1: Xem cân

Cách làm: nhìn đĩa nào thấp hơn; nếu cân thăng bằng thì cộng số ghi trên các quả cân ở đĩa bên kia.

1. Chiếc cặp sách ở đĩa trái, quả cân 1 kg ở đĩa phải; đĩa bên cặp thấp xuống. Cặp sách nặng hơn hay nhẹ hơn 1 kg?
2. Hộp đồ chơi thăng bằng với ba quả cân 2 kg, 1 kg và 1 kg. Hộp đồ chơi nặng bao nhiêu ki-lô-gam?

<details><summary>Đáp án</summary>

1. Đĩa bên cặp sách thấp xuống → cặp sách **nặng hơn 1 kg**.
2. 2 + 1 + 1 = 4 → hộp đồ chơi nặng **4 kg** (không phải 3 kg).
</details>

### Dạng 2: Tính với ki-lô-gam

Cách làm: tính như số bình thường, rồi viết kg vào kết quả.

1. 7 kg + 9 kg = ?
2. 17 kg − 8 kg = ?
3. 11 kg + 6 kg = ? · 19 kg − 5 kg = ?

<details><summary>Đáp án</summary>

1. 7 + 9 = 16 → **16 kg**.
2. 17 − 8 = 9 → **9 kg** (viết "9" là thiếu).
3. **17 kg** · **14 kg**.
</details>

### Dạng 3: Bài toán có lời văn

Cách làm: tìm các số ki-lô-gam trong đề; gộp lại hoặc "nặng hơn" thì cộng, "nhẹ hơn" thì trừ; viết ba dòng bài giải, phép tính ghi (kg), đáp số ghi kg.

1. Bố mua một bao khoai lang nặng 8 kg và một bao ngô nặng 5 kg. Hỏi cả hai bao nặng bao nhiêu ki-lô-gam?
2. Bạn Nam cân nặng 25 kg. Em Na nhẹ hơn Nam 4 kg. Hỏi em Na cân nặng bao nhiêu ki-lô-gam?

<details><summary>Đáp án</summary>

1. Cả hai bao nặng là: 8 + 5 = 13 (kg). *Đáp số:* **13 kg**.
2. Em Na cân nặng là: 25 − 4 = 21 (kg). *Đáp số:* **21 kg**.
</details>

## Trò chơi ở nhà (5 phút): "Cân mắc áo"

1. Treo hai túi ni lông vào hai đầu một cái mắc áo, móc mắc áo lên tay nắm cửa: đó là cân đĩa.
2. Bố mẹ bỏ vào hai túi hai đồ vật (chai nước và quả cam, bó rau và cục tẩy…). Trước khi thả tay, bé **đoán** bên nào chìm xuống, rồi nói cả hai câu: "… nặng hơn …", "… nhẹ hơn …".
3. Thử một cặp "bẫy": một túi bông gòn/khăn bông to và một hộp sữa nhỏ còn đầy.
4. Nếu nhà có gói hàng ghi "1 kg", cho bé cầm gói đó một tay và từng đồ vật tay kia, đoán xem đồ vật nào nặng hơn 1 kg, nhẹ hơn 1 kg.

## Lời thoại video

### 0:00 Cái nào nặng hơn?

Một cái gối bông thật to, và một viên gạch nhỏ. Theo bạn, cái nào nặng hơn? Mình đặt cả hai lên cân đĩa xem nhé. Ô! Cân nghiêng hẳn về phía viên gạch. To hơn chưa chắc đã nặng hơn đâu. Hôm nay mình học nặng hơn, nhẹ hơn, và đơn vị ki-lô-gam (kg).

### 0:23 Nặng hơn, nhẹ hơn

Nhìn cân đĩa là biết vật nào nặng hơn. Đĩa nào thấp xuống, vật bên đó nặng hơn. Đĩa nào cao lên, vật bên đó nhẹ hơn. Đây là một chồng sách và một chiếc bút chì. Đĩa bên chồng sách thấp xuống. Vậy chồng sách nặng hơn bút chì. Cũng có thể nói: bút chì nhẹ hơn chồng sách. Còn đây là một quả bóng và ba quả táo. Hai đĩa cao bằng nhau, cân nằm ngang. Ta nói: cân thăng bằng. Quả bóng nặng bằng 3 quả táo.

### 0:56 Ki-lô-gam (kg)

Muốn biết một vật nặng bao nhiêu, người ta dùng quả cân. Đây là quả cân 1 ki-lô-gam. Ki-lô-gam viết tắt là: kg. Gói bột giặt ở đĩa này, quả cân 1 kg ở đĩa kia. Cân thăng bằng. Gói bột giặt nặng 1 kg. Túi khoai tây thăng bằng với hai quả cân: 5 kg và 1 kg. 5 + 1 = 6. Túi khoai tây nặng 6 kg. Ngoài chợ, nhiều thùng hàng ghi sẵn số ki-lô-gam (kg). Thùng táo này nặng 8 kg.

### 1:32 Cộng, trừ với kg

Cộng, trừ số đo ki-lô-gam cũng giống như cộng, trừ số bình thường. Chỉ cần nhớ viết kg ở kết quả. Thùng táo 8 kg, thêm thùng lê 6 kg. 8 kg + 6 kg = 14 kg 16 kg − 9 kg = 7 kg Nhớ nhé: đĩa thấp là vật nặng hơn, và đừng quên ghi kg. Giờ mình cùng luyện tập nhé!

### 2:03 Dạng 1: Xem cân

Dạng một: xem cân. Bạn nhìn xem đĩa nào thấp hơn. Cân thăng bằng thì cộng số ghi trên các quả cân. Câu a: một chiếc cặp sách, và quả cân 1 kg. Cặp sách nặng hơn hay nhẹ hơn 1 kg? Bạn tạm dừng video và thử trả lời nhé. Đĩa bên cặp sách thấp xuống. Vậy cặp sách nặng hơn 1 kg. Câu b: hộp đồ chơi thăng bằng với 3 quả cân. 2 kg, 1 kg và 1 kg. Hộp đồ chơi nặng bao nhiêu kg? Bạn thử nhé. Có bạn đếm được 3 quả cân, nên nói 3 kg. Chưa đúng rồi! Phải cộng số ghi trên quả cân. 2 + 1 + 1 = 4 Hộp đồ chơi nặng 4 kg.

### 3:02 Dạng 2: Tính với kg

Dạng hai: tính với ki-lô-gam (kg). Bạn tính như số bình thường, rồi viết thêm kg vào kết quả. Câu a: 7 kg + 9 kg Bạn tạm dừng video và thử làm nhé. 7 + 9 = 16 Vậy kết quả là 16 kg. Câu b: 17 kg − 8 kg. Bạn thử nhé. 17 − 8 = 9 Có bạn chỉ viết số 9. Thiếu mất rồi! Phải viết đủ: 9 kg.

### 3:45 Dạng 3: Bài toán có lời văn

Dạng ba: bài toán có lời văn. Gộp lại, hoặc nặng hơn, thì làm phép cộng (+). Nhẹ hơn thì làm phép trừ (−). Câu a. Bố mua một bao khoai lang nặng 8 kg. Và một bao ngô nặng 5 kg. Hỏi cả hai bao nặng bao nhiêu ki-lô-gam? Bạn tạm dừng video, viết bài giải nhé. Cả hai bao là gộp lại, nên ta làm phép cộng. Câu lời giải: Cả hai bao nặng là: 8 + 5 = 13 (kg) Đáp số: 13 kg. Câu b. Bạn Nam cân nặng 25 kg. Em Na nhẹ hơn Nam 4 kg. Hỏi em Na cân nặng bao nhiêu ki-lô-gam? Bạn thử nhé. Na nhẹ hơn, nên ta làm phép trừ. Em Na cân nặng là: 25 − 4 = 21 (kg) Đáp số: 21 kg.

### 4:53 Kết bài

Hôm nay bạn đã học: đĩa cân thấp xuống là vật nặng hơn. Đơn vị đo cân nặng là ki-lô-gam, viết tắt kg. Và luyện ba dạng: xem cân, tính với kg, và bài toán có lời văn. Nhớ làm bài tập về nhà nhé. Hẹn gặp lại bạn!