Ki-lô-gam

Dành cho bố mẹ đọc cùng bé (lớp 2). Chuẩn bị: một cái mắc áo và hai túi ni lông treo hai đầu (làm "cân đĩa" tự chế), vài đồ vật trong nhà (chai nước, quả cam, bó rau, cục tẩy), và nếu có thì một gói hàng ghi sẵn "1 kg" (gói đường, gói muối, gói bột giặt).

Bài này có ba ý: so sánh nặng hơn, nhẹ hơn bằng cân đĩa; làm quen ki-lô-gam (viết tắt kg), đơn vị đo cân nặng; rồi cộng, trừ số đo có kg và giải bài toán có lời văn.

Ý 1: Nặng hơn, nhẹ hơn, nặng bằng

Cân đĩa giống cái bập bênh: bên nào nặng thì bên đó chìm xuống.

• Đĩa thấp xuống → vật bên đó nặng hơn.
• Đĩa cao lên → vật bên đó nhẹ hơn.
• Hai đĩa cao bằng nhau (cân thăng bằng) → hai bên nặng bằng nhau.

Ví dụ 1: chồng sách và chiếc bút chì

Đặt chồng sách lên đĩa trái, bút chì lên đĩa phải: đĩa bên chồng sách thấp xuống. Ta nói chồng sách nặng hơn bút chì, và cũng nói được bút chì nhẹ hơn chồng sách (hai câu cùng một ý, nói từ hai phía).

Ví dụ 2: quả bóng và ba quả táo (có bẫy)

Một bên là quả bóng, bên kia là ba quả táo; cân nằm ngang. Quả bóng nặng bằng ba quả táo.

Bẫy ở màn mở đầu video: cái gối bông to và viên gạch nhỏ. Nhiều bé đoán gối nặng hơn vì nó to. Đặt lên cân, đĩa bên viên gạch chìm xuống. To hơn chưa chắc đã nặng hơn, phải cân mới biết.

Ý 2: Ki-lô-gam (kg)

Để nói một vật nặng bao nhiêu, người ta so nó với quả cân. Quả cân 1 ki-lô-gam là quả cân chuẩn; ki-lô-gam viết tắt là kg. Đọc "1 kg" là "một ki-lô-gam".

Ví dụ 1: gói bột giặt

Gói bột giặt ở một đĩa, quả cân 1 kg ở đĩa kia, cân thăng bằng → gói bột giặt nặng 1 kg.

Ví dụ 2: túi khoai tây (hay nhầm)

Túi khoai tây thăng bằng với hai quả cân: 5 kg và 1 kg. Túi khoai không nặng "2 kg" (số quả cân), mà nặng 5 + 1 = 6 kg (cộng số ghi trên quả cân).

Ngoài chợ, nhiều bao, thùng hàng ghi sẵn số kg: thùng táo "8 kg" nghĩa là cả thùng nặng tám ki-lô-gam.

Ý 3: Cộng, trừ với ki-lô-gam

Tính như số bình thường, rồi viết kg ở kết quả (và ở cả hai số đem tính).

 8 kg + 6 kg = 14 kg
16 kg − 9 kg =  7 kg

Ghi nhớ

Lỗi hay gặp

• Đĩa cao = nặng hơn: bé nhìn thấy "cao" thì nghĩ là "to, nhiều". Nhắc lại hình ảnh bập bênh: người nặng thì chìm xuống.
• To hơn thì nặng hơn: gối bông to mà nhẹ, viên gạch nhỏ mà nặng.
• Đếm số quả cân thay vì cộng số kg: ba quả cân 2 kg, 1 kg, 1 kg là 4 kg, không phải 3 kg.
• Quên viết kg: 17 kg − 8 kg = 9 là thiếu; phải viết 9 kg.
• "Nhẹ hơn" mà làm phép cộng: "Na nhẹ hơn Nam 4 kg" thì Na ít ki-lô-gam hơn → phép trừ.

Bài tập theo dạng

Dạng 1: Xem cân

Cách làm: nhìn đĩa nào thấp hơn; nếu cân thăng bằng thì cộng số ghi trên các quả cân ở đĩa bên kia.

1. Chiếc cặp sách ở đĩa trái, quả cân 1 kg ở đĩa phải; đĩa bên cặp thấp xuống. Cặp sách nặng hơn hay nhẹ hơn 1 kg?
2. Hộp đồ chơi thăng bằng với ba quả cân 2 kg, 1 kg và 1 kg. Hộp đồ chơi nặng bao nhiêu ki-lô-gam?

Dạng 2: Tính với ki-lô-gam

Cách làm: tính như số bình thường, rồi viết kg vào kết quả.

1. 7 kg + 9 kg = ?
2. 17 kg − 8 kg = ?
3. 11 kg + 6 kg = ? · 19 kg − 5 kg = ?

Dạng 3: Bài toán có lời văn

Cách làm: tìm các số ki-lô-gam trong đề; gộp lại hoặc "nặng hơn" thì cộng, "nhẹ hơn" thì trừ; viết ba dòng bài giải, phép tính ghi (kg), đáp số ghi kg.

1. Bố mua một bao khoai lang nặng 8 kg và một bao ngô nặng 5 kg. Hỏi cả hai bao nặng bao nhiêu ki-lô-gam?
2. Bạn Nam cân nặng 25 kg. Em Na nhẹ hơn Nam 4 kg. Hỏi em Na cân nặng bao nhiêu ki-lô-gam?

Trò chơi ở nhà (5 phút): "Cân mắc áo"

1. Treo hai túi ni lông vào hai đầu một cái mắc áo, móc mắc áo lên tay nắm cửa: đó là cân đĩa.
2. Bố mẹ bỏ vào hai túi hai đồ vật (chai nước và quả cam, bó rau và cục tẩy…). Trước khi thả tay, bé đoán bên nào chìm xuống, rồi nói cả hai câu: "… nặng hơn …", "… nhẹ hơn …".
3. Thử một cặp "bẫy": một túi bông gòn/khăn bông to và một hộp sữa nhỏ còn đầy.
4. Nếu nhà có gói hàng ghi "1 kg", cho bé cầm gói đó một tay và từng đồ vật tay kia, đoán xem đồ vật nào nặng hơn 1 kg, nhẹ hơn 1 kg.