Phép cộng có nhớ: số có hai chữ số cộng số có hai chữ số

Dành cho bố mẹ đọc cùng bé (lớp 2).
Chuẩn bị: khoảng 10 "thanh chục" và 20 "khối lẻ". Có thể dùng bó 10 que kem buộc chun và que rời, hoặc dải 10 ô giấy kẻ và ô rời, hoặc khối xếp hình.

Bé đã biết cộng hai số có hai chữ số không nhớ (41 + 26: đơn vị cộng đơn vị, chục cộng chục). Bài này khó hơn một bước: khi đơn vị cộng đơn vị được 10 trở lên, phải đổi 10 đơn vị thành 1 chục rồi cộng chục đó vào hàng chục. Đó là "nhớ 1".

Ý 1: Đủ 10 khối lẻ thì đổi thành 1 thanh chục

Mỗi số có hai chữ số gồm thanh chục (mỗi thanh 10 khối) và khối lẻ (đơn vị).

Ví dụ 1: xếp khối gỗ, 38 + 25

• 38 = 3 thanh chục và 8 khối lẻ. 25 = 2 thanh chục và 5 khối lẻ.
• Gộp khối lẻ trước: 8 + 5 = 13 khối. Nhiều hơn 10 rồi!
• Lấy 10 khối ghép thành 1 thanh chục mới, đặt sang chỗ các thanh chục. Bên khối lẻ còn 3.
• Gộp thanh chục: 3 + 2 = 5, thêm thanh mới là 6 thanh.
• 6 thanh chục và 3 khối lẻ: 63. Vậy 38 + 25 = 63.

Ví dụ 2: 46 + 27

6 + 7 = 13, lại đủ 10, ghép 1 thanh, còn 3 khối lẻ. 4 + 2 = 6, thêm 1 thanh là 7. Được 73.

Ý 2: Đặt tính rồi tính (viết số nhớ)

1. Đặt thẳng cột: đơn vị thẳng đơn vị, chục thẳng chục. Kẻ gạch ngang.
2. Cộng đơn vị trước (tính từ phải sang trái). Được 10 trở lên thì viết số lẻ, nhớ 1: ghi số 1 nhỏ phía trên cột chục.
3. Cộng chục, rồi cộng thêm 1 đã nhớ.

Ví dụ 1: 38 + 25

   ¹
   3 8        8 + 5 = 13, viết 3, nhớ 1
 + 2 5        3 + 2 = 5, thêm 1 bằng 6, viết 6
 -----
   6 3

Số 1 nhỏ ấy chính là thanh chục mới ở Ý 1.

Ví dụ 2: 54 + 29

4 + 9 = 13, viết 3, nhớ 1. 5 + 2 = 7, thêm 1 bằng 8, viết 8. Vậy 54 + 29 = 83.

Ghi nhớ

Lỗi hay gặp

• Quên cộng số nhớ: 29 + 48 ra 67 (thiếu 1 chục). Nhắc bé ghi số 1 nhỏ trên cột chục ngay khi viết chữ số đơn vị, rồi chạm tay vào số nhớ khi cộng chục.
• Đặt lệch cột: viết 37 lệch sang phải dưới 56, bé sẽ cộng nhầm 6 với 3. Dùng giấy ô li, mỗi chữ số một ô.
• Viết cả 13 xuống hàng đơn vị: 38 + 25 ghi thành "5 13". Hàng đơn vị chỉ viết một chữ số, số chục đem đi nhớ.
• Tính từ trái sang: cộng chục trước thì chưa biết có nhớ hay không. Luôn bắt đầu từ hàng đơn vị.
• Bài toán có lời văn thiếu đơn vị: phép tính cần ghi đơn vị trong ngoặc, ví dụ (con), (cm). Đáp số cần ghi cả tên đồ vật.

Bài tập theo dạng

Làm bằng thanh chục và khối lẻ trước, rồi mới đặt tính.

Dạng 1: Đặt tính rồi tính

1. 47 + 35
2. 18 + 66
3. 59 + 29

Dạng 2: Đúng hay sai?

1. 36 + 28 = 54 ☐
2. 55 + 35 = 90 ☐
3. 17 + 57 = 74 ☐

Dạng 3: Bài toán có lời văn

1. Vườn nhà bác Hoà có 38 cây cam và 46 cây bưởi. Hỏi vườn có tất cả bao nhiêu cây cam và bưởi?
2. Sợi ruy băng đỏ dài 27 cm, sợi ruy băng xanh dài hơn sợi đỏ 15 cm. Hỏi sợi ruy băng xanh dài bao nhiêu xăng-ti-mét?

Trò chơi ở nhà (5 phút): "Chợ đổi thanh chục"

• Bố/mẹ làm "ngân hàng" có nhiều thanh chục (bó 10 que kem). Bé giữ khối lẻ (que rời).
• Mỗi lượt, hai người đọc hai số có hai chữ số (ví dụ 27 và 36). Bé bày cả hai số ra, gộp que rời trước.
• Hễ que rời đủ 10, bé mang 10 que đến "ngân hàng" đổi lấy 1 bó và nói to: "Đủ mười, nhớ một!"
• Gộp các bó, đọc kết quả (27 + 36 = 63). Rồi bé đặt tính trên giấy, kiểm tra số 1 nhỏ có đúng là bó vừa đổi không.
• Đổi vai: bố/mẹ tính, bé làm "ngân hàng" và bắt lỗi khi bố/mẹ "quên đổi".