Phép trừ có nhớ: số có hai chữ số trừ số có hai chữ số

Bài viết cho phụ huynh đọc cùng bé. Chuẩn bị: vài chục khối gỗ, que kem hoặc hạt (gom 10 cái buộc thành một bó = một chục).
Video đi kèm: khoảng 6 phút · PDF

1. Không đủ đơn vị thì tháo một chục

Khi hàng đơn vị của số trên ít hơn hàng đơn vị của số dưới, ta không bớt được. Ta tháo một chục thành 10 đơn vị, rồi mới bớt.

Ví dụ 1 (khối gỗ). Bạn có 53 khối gỗ: 5 thanh chục và 3 khối lẻ. Bạn tặng em trai 26 khối.

• Bớt khối lẻ trước: 3 khối, không bớt được 6.
• Tháo 1 thanh chục ra thành 10 khối lẻ: giờ có 13 khối lẻ. 13 bớt 6 còn 7.
• Thanh chục còn 4. Bớt 2 thanh, còn 2 thanh.
• Còn 2 thanh chục và 7 khối lẻ: 53 − 26 = 27.

Ví dụ 2. 64 − 38: 4 khối lẻ không bớt được 8 → tháo 1 thanh → 14 bớt 8 còn 6. Sáu thanh, tháo mất 1 còn 5, bớt 3 còn 2. Vậy 64 − 38 = 26.

2. Đặt tính rồi tính

Viết số bị trừ ở trên, số trừ ở dưới, đơn vị thẳng đơn vị, chục thẳng chục, viết dấu −, kẻ gạch ngang. Tính từ phải sang trái.

   53        • 3 không trừ được 6, lấy 13 trừ 6 bằng 7, viết 7, nhớ 1.
 − 26        • 5 trừ 2 bằng 3, 3 trừ 1 bằng 2, viết 2.
 ----
   27        53 − 26 = 27

Ví dụ 2. 81 − 45: 1 không trừ được 5, lấy 11 trừ 5 bằng 6, viết 6, nhớ 1. 8 trừ 4 bằng 4, 4 trừ 1 bằng 3, viết 3. Vậy 81 − 45 = 36.

"Nhớ 1" chính là thanh chục đã tháo ra: hàng chục của số bị trừ đã bớt đi 1 chục, nên sang hàng chục phải trừ thêm 1.

3. Nhớ nhanh

4. Lỗi hay gặp

• Lấy số lớn trừ số bé ở hàng đơn vị. Ví dụ 62 − 27: thấy 2 không trừ được 7 liền lấy 7 − 2 = 5, ra 45. Sai! Đúng: 12 − 7 = 5, nhớ 1; 6 − 2 = 4, 4 − 1 = 3 → 35.
• Quên trừ số nhớ ở hàng chục. Ví dụ 74 − 48: 14 − 8 = 6, nhớ 1; rồi 7 − 4 = 3, viết luôn 3 → 36. Sai! Còn phải 3 − 1 = 2 → 26.
• Đặt lệch cột: đơn vị phải thẳng đơn vị.
• Số tròn chục (70, 90…) ở trên: 0 không trừ được số nào khác 0, phải lấy 10 để trừ.

Mẹo kiểm tra: lấy kết quả cộng lại số trừ, phải ra số bị trừ (27 + 26 = 53).

5. Bài tập theo dạng

Dạng 1: Đặt tính rồi tính

a) 94 − 26 b) 70 − 34 c) 85 − 49

Dạng 2: Đúng hay sai?

a) 71 − 36 = 45 ☐ b) 56 − 29 = 27 ☐ c) 90 − 46 = 54 ☐

Dạng 3: Bài toán có lời văn

a) Cửa hàng có 52 quả bóng bay, đã bán 28 quả. Hỏi cửa hàng còn lại bao nhiêu quả bóng bay?

b) Chị Hà gấp được 43 ngôi sao giấy. Bé Na gấp được ít hơn chị 17 ngôi sao. Hỏi bé Na gấp được bao nhiêu ngôi sao?

6. Trò chơi ở nhà (5 phút): "Cửa hàng đổi chục"

1. Bố mẹ làm "cửa hàng": giữ các bó 10 que kem và que lẻ. Bé nhận một số, ví dụ 3 bó và 6 que lẻ (36).
2. Bố mẹ "mua" một số, ví dụ 18. Bé phải đưa 8 que lẻ, nhưng chỉ có 6 → bé tháo một bó ra thành 10 que, rồi đưa.
3. Bé đếm số que còn lại, rồi đặt tính trên giấy để kiểm tra (36 − 18 = 18).
4. Đổi vai: bé làm cửa hàng, bố mẹ cố tình "quên trừ số nhớ" để bé bắt lỗi.